|
Powiat człuchowski położony jest w
podprowincji Pojezierze Południowobałtyckie w obrębie trzech
mezoregionów: Równiny Charzykowskiej, Pojezierza Krajeńskiego oraz
Doliny Gwdy. Znajduje się w południowej części województwa
pomorskiego. Zajmuje powierzchnię 1574,4 km2 i należy do słabiej
zaludnionych obszarów kraju. Niewielka gęstość zaludnienia (37 osób
na km2)
cechą
tych terenów już od czasów najdawniejszych. Dzięki temu, a także
wskutek braku większych bogactw mineralnych teren obecnego powiatu
nigdy nie był narażony na rozprzestrzenienie się uciążliwych gałęzi
przemysłu. Stąd też przyroda zachowała się do dziś w mało skażonej
postaci, wabiąc pięknem i harmonią krajobrazu. W skład powiatu
człuchowskiego wchodzi 7 gmin: jedna miejska: Człuchów, dwie
miejsko-wiejskie: Czarne i Debrzno oraz cztery wiejskie: Człuchów,
Koczała, Przechlewo i Rzeczenica. Stolica powiatu Człuchów leży na
zbiegu głównych szlaków komunikacyjnych. Przez miasto wiedzie droga
kołowa nr 25 prowadząca z Bydgoszczy do Koszalina, w Człuchowie
krzyżuje się ona z drogą nr 22 Berlin - Kaliningrad.
STATYSTYKA:

Rejon człuchowski należy do słabiej rozpoznanych
obszarów geologicznych, ze względu na stosunkowo nieznaczną ilość
głębokich wierceń. Badania geologiczne wykazały, że głębokie podłoże
krystaliczne w tym rejonie obniża się dużymi stopniami i zapada się
stromym progiem do głębokości około 10 km. Zróżnicowanie rzeźby
powierzchni pozwala wyodrębnić równiny sandrowe, płaską morenę denną
i obszary pagórków moreny czołowej.
Człuchów zaliczany jest do
pomorskiej dzielnicy klimatycznej. Warunki, jakie występują na tym
terenie cechuje znaczny stopień kontynentalizmu. Można przyjąć, że w
mieście przeciętnie jest 42 dni z mrozem, 116 dni z przymrozkami, 18
upalnych, 84 dni zimy, 65 dni lata. Początek zimy w okresie
wieloletnim wypada przeciętnie od 4 do 9 grudnia, koniec zimy od 4 do
10 marca. średni opad wynosi 580 mm w ciągu roku. Największe sumy
opadów przypadają na lipiec, do 15% sumy rocznej. Najcieplejszym
miesiącem jest lipiec, średnia temperatura wynosi 17 stopni,
najchłodniejszym miesiącem jest styczeń (-2,1). Cechą
charakterystyczną powiatu jest opóźnienie pór roku w stosunku do
obszarów Polski centralnej.
Obszar ziemi człuchowskiej należy do
zachodniopomorskiej krainy lasów mieszanych i sosnowych. Stanowią one
ważne bogactwo powiatu człuchowskiego (zajmują ponad 50% powierzchni
w gminach Czarne i Przechlewo oraz ponad 65% w gminach Rzeczenica i
Koczała). Dominują suche bory sosnowe. Sosnowy bór świeży tworzy
enklawy m.in. na wzgórzach moreny olszanowsko-gwieździńskiej.
Jednogatunkowe lasy sosnowe zajmują powierzchnię sandru. W strukturze
drzewostanu znaczny areał zajmuje bór chrobotkowy. Posiada on
podszycie bardzo ubogie, reprezentowane przez jałowiec, brzozy i
jarzębinę. Duże obszary porasta bór wrzosowy, w którym drzewo-stan
stanowi sosna pospolita z domieszką brzozy. Największym zwartym
kompleksem leśnym są Bory Człuchowskie, ciągnące się szerokim pasem
od Szczecinka po Człuchów. Dalej na wschodzie łączą się z Borami
Tucholskimi. Z ciekawych roślin należy wymienić grupę gatunków
atlantyckich związanych klimatem morskim (żarnowiec miotlasty,
wiciokrzew) oraz zbiorowisko roślin północnych (bagno zwyczajne,
modrzewnica zwyczajna, żurawina błotna, arcydzięgiel nadbrzeżny).
Poza tym w lasach człuchowskich spotyka się ukwap dwupienny, mącznicę
lekarską, szczotlichę siwą, jastrzębowiec kosmaczek, macierzankę
piaskową, sasankę. Fauna posiada niewielu reprezentantów. Do ssaków
najczęściej spotykanych należą: zające, sarny, jelenie, dziki, lisy.
W niewielkich ilościach spotyka się też kuny, tchórze, borsuki,
wydry, szczury piżmowe, króliki,
jeże, wiewiórki, myszy leśne. Z
ptaków występują: zięby, czyżyki, trznadle, myszołowy, pustułki,
świergotki drzewne, skowronki borowe, sikory, dzięcioły, świstunki.
Występują dość liczne gatunki owadów. Różnorodny jest świat ptactwa
wodnego. żyje tutaj wiele gatunków dzikich kaczek, gęsi, cyranek.
Występują łabędzie, perkozy, kormorany, głuszce, bociany, żurawie.
Lasy oraz tereny przyjeziorne i przyrzeczne są siedliskiem dla
licznych gatunków zwierząt. W turzycowiskach położonych w dorzeczu
Brdy i jej dopływach mają swoje lęgowiska m.in. bekasy, derkacze. W
lasach na krawędzi jezior spotyka się orła bielika, kanię rdzawą i
dzięcioła czarnego. Florę wodną reprezentuje w jeziorach lobeliowych
lobelia jeziorna, poryblin jeziorny, brzeżyca jednokwiatowa.
Walory środowiska przyrodniczego to przede wszystkim
duże obszary leśne o pięknym drzewostanie i bogatym runie, bogate w
grzyby, jagody i zwierzynę łowną. Ważnym elementem krajobrazu są wody
powierzchniowe (rzeki i jeziora) stanowiące ok. 2 proc. powierzchni
powiatu. Posiadają urozmaiconą linie brzegową, liczne zatoki i wyspy
oraz dogodne miejsca do kąpieli i biwakowania. Jezior na ziemi
człuchowskiej jest kilkadziesiąt, od bardzo dużych, przepływowych np.
Szczytno Wielkie 645,2 ha do małych, kilkuhektarowych. Oprócz
znaczenia krajobrazowego i ekologicznego stanowią one bazę dla
gospodarki rybackiej i turystyki. Ciekawostką wartą zobaczenia są
głazy narzutowe, będące pozostałością po zlodowaceniu kilkanaście
tysięcy lat temu w Biernatce gmina Czarne, w Grodzisku gmina
Rzeczenica (o obwodzie 14 m i wysokości ok. 2 m), w Olszanowie gmina
Rzeczenica (o obwodzie 21m i wysokości 1,8 m, jego objętość szacuje
się na ok. 81 m sześc.). Powiat człuchowski ma warunki przyrodnicze
sprzyjające turystyce. Na terenie powiatu dzięki dobrze rozwiniętej
bazie noclegowej i żywieniowej może rozwijać się turystyka
pobytowa, wędrówki piesze, motorowe oraz turystyka specjalna,
związana ze sportami wodnymi i wędkarstwem. Rolnictwo, gospodarka
leśna oraz nieuciążliwy przemysł - zapewniają ciszę, spokój,
korzystne warunki wypoczynku, czystą wodę i czyste powietrze.
Na terenie Nadleśnictw Czarne
Człuchowskie, Człuchów i Niedźwiady utworzono 26 obwodów łowieckich o
łącznej powierzchni 135,8 tys. ha. Obwody dzierżawione są przez
miejscowe Koła łowieckie: Bażant, Darzbór, Dzik, Orzeł i Szarak z
Człuchowa, Jeleń i Żubr z Czarnego oraz Głuszec z Przechlewa jak
również przez zamiejscowe Koła łowieckie Cis, Jałowiec, Las i Świt z
Warszawy, Ponowa,
Oszczep ze Szczecinka, Gryf ze Słupska i Tur z
Wołomina. Prawidłowo prowadzona gospodarka łowiecka, duża lesistość,
liczne cieki i zbiorniki wodne oraz rozwinięte rolnictwo stworzyło
dogodne warunki dla bytowania zwierzyny łownej. Na podstawie
przeprowadzonej przez leśników i myśliwych inwentaryzacji stanu
zwierzyny na dn. 15.03.2003 r. stwierdzono 1758 szt. jeleni, 3143
szt. saren i 1219 szt. dzików. Takie stany zwierzyny są optymalne dla
pojemności łowisk i nie stanowią większego zagrożenia dla upraw
rolnych i leśnych. W sezonie łowieckim 2002/2003 pozyskano 597 szt.
jeleni, 1165 szt. saren i 1012 szt. dzików, planowany pozysk
zwierzyny w sezonie łowieckim 2003/2004 wynosi 646 szt. jeleni, 1305
szt. saren i 1025 szt. dzików, pozyskanie zwierzyny zbliżone jest do
rocznego przyrostu ilościowego.
Szczególny nacisk Zarządy Kół łowieckich kładą na kultywowanie
tradycji łowieckich między innymi poprzez współudział w organizacji
krajowych i międzynarodowych Konkursów Psów Myśliwskich, Krajowego
Przeglądu Sygnałów, Wiersza i Piosenki Myśliwskiej w Przechlewie,
oraz uczestnictwo sygnalistów myśliwskich w licznie organizowanych
polowaniach zbiorowych i dewizowych.
Zasobność łowisk, piękno krajobrazu i miła atmosfera na
polowaniach przyczyniają się do licznych odwiedzin naszych pól i
kniei przez myśliwych z kraju i zagranicy.
|